Permanente stress voor directeur Lutz van circus Freiwald

Er lijkt maar geen einde te komen aan de problemen bij circus Freiwald. Al maanden zit ze muurvast in Beringe vanwege de coronacrisis, die er ook voor zorgt dat er geen inkomsten zijn. De gemeente jaagt het circus niet weg, maar laat het vooralsnog na een vergunning of briefadres toe te kennen. Daar bovenop komt een petitie van dierenactivisten die olifant Buba weg willen halen bij de familie Freiwald. Om het allemaal nog erger te maken, stagneert de gestage stroom gedoneerd eten.

Het circus wilde alleen overwinteren in Beringe en leidde lange tijd een vrij anoniem bestaan, pal naast een woonwijk. Pas toen het geld op begon te raken en daardoor de vele dieren niet meer gevoed konden worden, moest de familie Freiwald naar buiten treden. In HALLO Peel en Maas deed directeur Lutz samen met dochter Natascha een oproep aan de mensen van Peel en Maas om eten aan het circus te schenken.

De oproep leverde een grote aanloop van mensen, boeren en bedrijven op die balen hooi en stro, groente, fruit en veevoer doneerden. Misschien wel dankzij die grote toeloop kwam een ambtenaar van de gemeente langs om te melden dat het circus vanwege een gebrek aan een vergunning weg moet op straffe van een boete. Een vertrekdatum werd nog niet genoemd, maar zou snel gecommuniceerd worden. Vele telefoontjes, brieven en overleggen verder, is de situatie eigenlijk niet veranderd.

Briefadres
"Het wordt een soort van gedoogd, althans, we horen niets", vertelt Lutz. De gemeente liet weten het circus niet zomaar weg te sturen, maar een oplossing is nog altijd niet gegeven. Naast een verlenging van de vergunning om te blijven staan, vroeg Lutz een briefadres aan om een bsn-nummer te krijgen en zodoende aanspraak te maken op bijvoorbeeld een bijstandsuitkering. "Een briefadres krijgen duurt normaal een paar weken", vertelt Janneke van Luijt, eigenaresse van het terrein waar het circus staat en waar het briefadres gevestigd moet worden. "We zijn nu al weken bezig, maar het gaat waarschijnlijk nog zo'n zes weken duren."

Lutz is blij dat de gemeente geen actie meer ondernomen heeft om het circus te verwijderen van het weiland van Janneke. "Maar er is zoveel onzekerheid. We weten niet waar we aan toe zijn." Het circus wil de gemeente ook niet tegen de haren in strijken en volgt de officiële regels, maar het geheel heeft Lutz in permanente staat van stress gebracht. Hij is bang dat er alsnog een boete komt. "Wat moeten we dan doen? We hebben nu al geen geld meer over. We zouden zo graag duidelijkheid hebben vanuit de gemeente."

Bijverdienen
Door de coronacrisis kan het circus uiteraard niet optreden, waardoor er ook geen inkomsten zijn. De twee kinderen van Lutz en zijn schoonzoon kunnen af en toe wat bijverdienen met wat baantjes, maar of dat genoeg is om alle dieren te onderhouden, weet hij niet. Daarbij moeten de dieren verzorgd en getraind worden iedere dag. De kamelen, lama's, honden, stieren, paarden, ganzen, geiten en hangbuikzwijntjes eten tientallen kilo's voer, hooi en stro per dag. Na de oproep kwam veel eten binnen vanuit de omgeving, maar ook dat is langzaamaan gestagneerd.

"We mogen nog steeds onbeperkt wortels en appels halen bij boeren hier in de buurt en een bakker komt elke dag brood brengen dat over is, maar het is niet genoeg om de dieren te voeren", vertelt Lutz. "Als mensen of bedrijven hooi, stro of brokken zouden willen doneren, zijn we erg geholpen. Ik vind het vreselijk om te moeten bedelen, maar we hebben nog maar eten voor ongeveer een week. Ik weet het gewoon af en toe niet meer."

Ook in de nabije toekomst ziet Lutz weinig kans op inkomen. Met dertig of honderd man publiek in zijn tent, komt hij bij lange na niet uit de kosten. "We moeten artiesten inhuren, diesel gebruiken om alles te vervoeren, vergunningen aanvragen, coronamaatregelen treffen in de tent en toiletten en dan zijn we nog afhankelijk van of het publiek durft te komen. Ik ben bang dat we op zijn vroegst pas op 1 september weer kunnen gaan optreden." Steun vanuit de Nederlandse regering krijgt het circus ook al niet.

Buba
Eén van de grootste kostenposten is olifant Buba. De Afrikaanse olifant van meer dan 3.000 kilo heeft per dag zo'n 150 kilo voedsel nodig. Daarbij moet de 45-jarige Buba vanwege haar leeftijd altijd verwarmd staan en lauw water drinken. Het kost Lutz op koude dagen vele euro's om de diesel en het gas te betalen dat nodig is voor het verwarmen. "Gelukkig is het weer nu beter."

De kosten voor Buba zijn zo groot dat Lutz met veel pijn in zijn hart heeft aangegeven dat de olifant naar een opvangplek gaat, zodra de circusdirecteur weet dat ze het daar beter heeft dan bij de familie Freiwald. Buba is al sinds 1992 bij het circus. Volgens Lutz beschouwt de olifant de familie Freiwald en alle circusdieren als haar kudde, familie zelfs. Sinds 2015 mogen geen exotische dieren meer gebruikt worden in het circus in Nederland. Buba is sindsdien meegegaan als een soort huisdier; ze treedt niet op en levert geen geld op, maar moet wel gewoon eten, drinken en warm staan. Het circus kreeg een ontheffing voor de olifant, omdat er geen opvangplek beschikbaar is. Op 1 juli loopt die ontheffing af.

Petitie
Dierenrechtenorganisaties proberen al jaren om Buba weg te halen bij het circus en haar naar een opvang te brengen. Onlangs werd er een petitie opgestart door Karen Soeters van House of Animals om Buba naar een opvangplek in Frankrijk te brengen. "Als ze nu even gebeld had, had ze geweten dat die opvangplek nog helemaal niet klaar is", vertelt Janneke. "Het is zo oneerlijk allemaal. Lutz heeft al aangegeven dat hij bereid is afstand te doen van Buba zodra de opvang klaar is, maar die activisten hebben nog nooit met Lutz gebeld."

Janneke schreef een brief die bedoeld is voor Soeters. "Die is is nog verstuurd, maar ik moest het van me af schrijven. Als House of Animals eens wist hoeveel liefde Buba hier krijgt. Ze is al wat ouder en Lutz doet elke dag oefeningen met haar om de gewrichten te trainen. Elke dag! Dat zien ze daar niet." Ook vraagt Janneke zich af wat er gebeurt zodra de ontheffing afloopt. "Er is geen opvangplek beschikbaar. Waar moet Buba dan heen?"

Heimwee
Lutz heeft het zwaar in deze periode en als het gesprek over Buba gaat, wordt de circusdirecteur emotioneel. "Buba is familie. Het voelt als een soort kind. Door de hoge kosten die ze met zich meebrengt, kan ik niet anders dan afscheid nemen van haar. Maar ze gaat alleen naar een opvang als ik heel zeker weet dat ze het daar goed heeft. Ik wil niet dat ze eenzaam is of heimwee krijgt. Buba is het belangrijkste in deze hele situatie." Lutz wacht het contact met het ministerie, dat over de ontheffing gaat, af.

De onzekerheid is troef bij de familie Freiwald. Hoe ze de komende tijd gaan doorkomen? Lutz: "Ik weet het niet. Ik weet het gewoon echt niet."

Tekst en beeld: Rob Dieleman